Παρκούρ – Parkour

Παρκούρ - Parkour | Πρότυπο Κέντρο GongLove HarmonyΤο Parkour είναι μια τέχνη, η τέχνη της μετακίνησης1. «Όταν το εξηγείς στον κόσμο λες σκαρφαλώνω, πηδάω, κινούμαι συνέχεια. Είναι ο ορισμός. Αλλά κανείς δεν καταλαβαίνει, πρέπει να το δουν. Είναι μόνο μια κατάσταση του μυαλού. Είναι όταν εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου και κερδίζεις μια ενέργεια. Μια καλύτερη γνώση του κορμιού, να είσαι ικανός να κινείσαι και να ξεπερνάς εμπόδια στον πραγματικό κόσμο ή σε ένα εικονικό κόσμο (…) όλα όσα σε αγγίξουν στο μυαλό, όλα όσα σε αγγίζουν στην καρδιά. Όλα αυτά που σε αγγίζουν φυσικά.»2

Το parkour είναι μια σωματική και πνευματική τέχνη που έχει ως στόχο την κίνηση από ένα σημείο σε ένα άλλο όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά και γρήγορα, χρησιμοποιώντας κυρίως τις δυνατότητες του ανθρώπινου σώματος. Πρόκειται για μια μέθοδο που σκοπός της είναι να βοηθά κάποιον να υπερπηδά εμπόδια τα οποία μπορεί να είναι οτιδήποτε στο περιβάλλον – από κλαδιά και πέτρες ως φράχτες, πεζούλια, μπάρες, κάγκελα και τσιμεντένιους τοίχους. Το parkour μπορεί να εξασκείται σε αστικές αλλά και σε αγροτικές περιοχές.

Παρκούρ - Parkour | Πρότυπο Κέντρο GongLove HarmonyΣύμφωνα με τον David Belle, ιδρυτή του parkour, «η φυσική οπτική του parkour είναι να υπερβαίνεις όλα τα εμπόδια στην διαδρομή σου όπως θα το έκανες σε μια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. θέλεις να κινηθείς με τέτοιο τρόπο, με κάθε κίνηση, έτσι ώστε να βοηθηθείς να κερδίζεις περισσότερο έδαφος από κάποιον ή κάτι είτε αποδρώντας από αυτό είτε κυνηγώντας το». Ακόμη όπου και να πας πρέπει να είσαι ικανός να γυρίσεις πίσω, αν πας από το Α στο Β, χρειάζεται να είσαι ικανός να πας πίσω από το Β στο Α, αλλά όχι αναγκαστικά με τις ίδιες κινήσεις ή διαδρομή. Όταν κάποιος αντιμετωπίζει μια εχθρική αντιπαράθεση με ένα άτομο, θα μπορεί να είναι ικανός να παλέψει ή να εξαφανιστεί. Όπως οι πολεμικές τέχνες είναι μια μορφή εξάσκησης για πάλη, το parkour είναι μια μορφή εξάσκησης για τη γρήγορη και αποτελεσματική μετακίνηση. Εξ αιτίας της μοναδικής φύσης του το parkour συχνά λέγεται ότι ανήκει στην δική του κατηγορία.

Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του parkour είναι η αποδοτικότητα. Αυτοί που εξασκούν το parkour δεν κινούνται μόνο όσο πιο γρήγορα μπορούν αλλά με την όσο το δυνατόν πιο ευθεία και αποτελεσματική διαδρομή, με την ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας. Η εξάσκηση πρέπει να τελείται έτσι, ώστε να μην υπάρχουν τραυματισμοί και καταπόνηση του σώματος, κυρίως των αρθρώσεων. Αυτοί που είναι περισσότερο ικανοί σε αυτή την πρακτική κανονικά έχουν μια εξαιρετικά έντονη χωρική συνειδητότητα, με την έννοια ότι ελέγχουν και υπολογίζουν τον χώρο της κίνησής τους με πολύ πιο ακρίβεια, ευελιξία και αποτελεσματικότητα από έναν απλό πεζό.

Αυτοί που ασχολούνται με το parkour (traceurs για τους άνδρες και traceuses για γυναίκες από το γαλλικό ρήμα tracer που σημαίνει «ανιχνεύω», «ζωγραφίζω» αλλά και «πηγαίνω γρήγορα») υποστηρίζουν ότι το parkour επηρεάζει την διαδικασία της σκέψης με το να προάγει την αυτοπεποίθηση και την ικανότητα κριτικής σκέψης που επιτρέπουν σε κάποιον να ξεπεράσει τα καθημερινά φυσικά και διανοητικά εμπόδια.

Παρκούρ - Parkour | Πρότυπο Κέντρο GongLove HarmonyΤο parkour είναι μια σύνθετη πολιτισμική δημιουργία, δυναμική και εξελισσόμενη που βρίσκει την εξάπλωσή της κυρίως μέσα από ομάδες νεαρών σε όλο τον κόσμο. Ο όρος Parkour προέκυψε από το «Parcours du Combattant», το κλασικό είδος στρατιωτικού αγωνίσματος – προπόνησης δρόμου μετ’ εμποδίων το οποίο είχε ήδη διαμορφώσει μαζί με ένα σύστημα φυσικής αγωγής ο Georges Herbert, πρότερα αξιωματικός του Ναυτικού, επηρεασμένος από τη φυσική ανάπτυξη και τις ικανότητες των γηγενών φυλών στην Αφρική, σε συνδυασμό με την πίστη που τον διακατείχε ότι η αθλητική ικανότητα θα πρέπει να συνοδεύεται από κουράγιο και αλτρουισμό συνοψιζόμενη στο γνωμικό του «Να είσαι δυνατός για να είσαι χρήσιμος». Ο David Belle, ιδρυτής του Parkour, γνώρισε την προπόνηση με εμπόδια και τη μέθοδο φυσικής αγωγής του Georges Herbert, τις πολεμικές τέχνες και τη γυμναστική από τον πατέρα του Raymond Belle – παρασημοφορημένο διασώστη του πυροσβεστικού σώματος, και δημιούργησε το 1977 στο προάστιο Lisses του Παρισιού μαζί με άλλους οκτώ την πρώτη ομάδα parkour. Ο Hubert Koundé, φίλος του David Belle, είχε την ιδέα να δανειστούν τη λέξη parcours (διαδρομή), να αντικαταστήσουν το γράμμα «c» με «k» για να υποδηλώνει μαχητικότητα και να αφαιρέσουν το άηχο «s», γιατί ήταν αντίθετο με τη φιλοσοφία του parkour περί ελάχιστης κατανάλωσης ενέργειας.

Κάποιοι αναφέρονται στο parkour ως την ικανότητα κίνησης χωρίς σκέψη. Όπως ένας άνθρωπος περπατά ή οδηγεί χωρίς να σκέφτεται τις κινήσεις του μία-μία, ένας traceur μπορεί να μάθει να υπερπηδά εμπόδια χρησιμοποιώντας μόνο το υποσυνείδητό του. Τέλος, σημειώνεται ότι το parkour αποτελεί μια ευγενή δραστηριότητα που πρεσβεύει την αλληλεγγύη, την έλλειψη ανταγωνισμού, τον αλτρουϊσμό, το σεβασμό της ξένης ιδιοκτησίας και το νόμου γενικότερα, ανάμεσα σε πολλές άλλες αρετές.

Η κατηγοριοποίηση του Parkour ως δραστηριότητα είναι δύσκολη, αφού κάποιοι το θεωρούν άθλημα ενώ κάποιοι πολεμική τέχνη. Πολλοί, ωστόσο, είναι ευχαριστημένοι με το να τοποθετούν το Parkour στη δική του κατηγορία: «Το Parkour είναι Parkour.»

Παρκούρ - Parkour | Πρότυπο Κέντρο GongLove HarmonyΚινήσεις του Parkour

Το parkour στο ένα μέρος του είναι εκμάθηση κάποιων βασικών σχημάτων αντίληψης και δράσης και στο άλλο στιγμιαίος αυτοσχεδιασμός. Οι θεμελιώδεις κινήσεις – τεχνικές του parkour δίνουν ένα χρήσιμο εργαλείο για την συνεννόηση και την προπόνηση και συνιστούν ένα βασικό αλφάβητο για την κίνηση, από αυτές πηγάζουν άλλες δευτερεύουσες κινήσεις και τεχνικές. Αυτό που επιδιώκεται μέσω της ονομασίας και της εκμάθησης των στοιχειωδών τεχνικών δεν είναι η αντιστοίχιση των διαφορετικών τύπων εμποδίων σε αντίστοιχους τύπους κινήσεων, αλλά η πρακτική εξάσκηση που στόχο έχει να προσφέρει ένα βασικό λεξιλόγιο πάνω στο οποίο μπορεί να αρθρωθούν οι αυτοσχεδιαστικές απόπειρες. Η διαφορά με την χορογραφία είναι ότι αποφεύγεται η πλήρης κατηγοριοποίηση και η ταύτιση των εμποδίων με τις κινήσεις ή των φιγούρων με τους αντίστοιχους τύπους εμποδίων, έτσι ώστε να παράγεται ο χώρος μιας ελεύθερης προσωπικής και μοναδικής κάθε φορά επιλογής. Λέξη κλειδί αποτελεί η «προσαρμογή», η αυτοσχεδιαστική και στιγμιαία επιλογή των κινήσεων ανάλογα με το κάθε φορά τοπίο όπου γίνεται το parkour.

  • Διασταύρωση: Πέρασμα ανάμεσα από δύο εμπόδια, συνήθως οριζόντια.
  • Απελευθέρωση: Απελευθέρωση των χεριών από (οριζόντιο) εμπόδιο, είτε για να πιαστεί ο traceur από κάποιο άλλο είτε για να προσγειωθεί στο έδαφος.
  • Υπερπήδηση Τοίχου: Σκαρφάλωμα και ανάβαση ή υπερπήδηση ενός τοίχου.
  • Πέρασμα: Πέρασμα πάνω από εμπόδιο, συνήθως με τη βοήθεια των χεριών.
  • Ανάβαση: Ανάβαση οριζοντίου εμποδίου με τη χρήση των χεριών μόνο.
  • Κυβίστηση: Κυβίστηση, η οποία χρησιμοποιείται για τη διατήρηση της οριζόντιας διανυσματικής ταχύτητας μετά από διαγώνια προσγείωση.
  • Άλμα Χειρών: Άλμα όπου ο traceur πιάνεται από κάποιο (οριζόντιο) εμπόδιο, συνήθως την κορυφή ενός τοίχου, με τα πόδια ενάντια σε αυτό.
  • Χαλαρό Άλμα: Άλμα απόστασης.
  • Πτώση: Άλμα από υψηλότερο επίπεδο προς χαμηλότερο επίπεδο.
  • Άλμα Ακρίβειας: Άλμα προς συγκεκριμένο σημείο, όπου ο traceur πρέπει να διατηρήσει την ισορροπία του μετά την προσγείωση.
  • Τικ-Τακ: Άλμα όπου ένα αντικείμενο λειτουργεί ως πάτημα για την υπερπήδηση εμποδίου ή κάλυψη απόστασης.

Στην κατηγορία Πέρασμα ανήκουν αρκετές τεχνικές, όπως το Άλμα του Γάτου, Ταχύ Πέρασμα, Ανάποδο Πέρασμα, Μισή Τροχιά, ανάμεσα σε άλλες.

Το parkour έχει να κάνει με την προπόνηση της σωματικής νοημοσύνης στο να αντιδρά σε εμπόδια κατάλληλα με μια τεχνική που λειτουργεί. Συχνά αυτή η τεχνική δεν μπορεί αλλά και δεν χρειάζεται να κατηγοριοποιηθεί και να της δοθεί ένα όνομα. Σε πολλές περιπτώσεις οι αποτελεσματικές τεχνικές του parkour εξαρτούνται από την ταχεία αναδιανομή του σωματικού βάρους και την χρήση της ορμής για να εκτελεστούν φαινομενικά αδύνατες ή δύσκολες μανούβρες του σώματος με ταχύτητα. Απορρόφηση και αναδιανομή της ενέργειας είναι ακόμη ένας σημαντικός παράγοντας όπως είναι οι τούμπες του σώματος στην προσγείωση οι οποίες μειώνουν τις δυνάμεις σύγκρουσης στα πόδια και στην σπονδυλική στήλη, επιτρέποντας να γίνονται άλματα από πολύ μεγαλύτερα ύψη από αυτά που θεωρούνται λογικά σε άλλες μορφές ακροβατικών και γυμναστικής.

Παρκούρ - Parkour | Πρότυπο Κέντρο GongLove HarmonyΤο parkour μιλά για ένα σώμα που δεν έχει αλλοτριωθεί από τις καθιστικές συνθήκες της ζωής στην πόλη, για ένα σώμα που είναι πιο κοντά στην «αληθινή» φύση του ανθρώπινου σώματος αν δεν είχε αλλοιωθεί από τον σύγχρονο πολιτισμό. Ένα σώμα που μπορεί να τρέξει επιτέλους ελεύθερο και να προσπεράσει όλους τους περιορισμούς που το έχουν αναγκάσει να υφίσταται σε ένα αστικό περιβάλλον. Το parkour φέρει κατ’ αυτήν την έννοια μια αίσθηση ελευθερίας και δομεί μια νέα τεχνική του σώματος καθώς επαναεφευρίσκει το σώμα και την σχέση του με τον χώρο της πόλης.

Το parkour πρώτα και κύρια είναι μια πρακτική, και όπως κάθε πρακτική αναπτύσσεται και βελτιώνεται μέσα από την συνεχή προπόνηση. Η πολύ καλή φυσική κατάσταση, η ακρίβεια στις κινήσεις και η φαντασία είναι απαραίτητα συστατικά. Για κάποιον που έχει φτάσει σε ανώτερο επίπεδο προπόνησης το παρκούρ γίνεται με σχετική ασφάλεια και σιγουριά. Τα άλματα, ακόμη και τα πιο επικίνδυνα λόγω του μεγάλου ύψους της ενδεχόμενης πτώσης, πραγματοποιούνται με αυτοπεποίθηση και βεβαιότητα.

Όλες σχεδόν οι κινήσεις στο parkour έχουν μια δόση αποβλεπτότητας και δομούν έναν αιτιακό χώρο δράσης, με στόχο την μεγαλύτερη ταχύτητα, απλότητα, ασφάλεια και απόδοση. Παράλληλα μέσα από την εμπειρία του parkour αρθρώνεται μια αίσθηση παιχνιδιού, ένα παιχνίδι με χαρακτηριστικό την πλήρη απουσία ανταγωνισμού, καθώς υπάρχει ενσωματωμένη στο parkour η νοοτροπία της αυτοπειθαρχίας και της αυτοβελτίωσης, όπου το άτομο μαθαίνει πράγματα για τον εαυτό του, όχι για τους άλλους.
Όσο περισσότερο μαθαίνει κανείς πραγματικά το parkour, τόσο πιο καλά μπορεί να εκτελέσει τις κινήσεις, και του δίνεται η ικανότητα να ξεπερνά τους φόβους και τους πόνους και να το εφαρμόζει αυτό στην ζωή του.

Παρκούρ - Parkour | Πρότυπο Κέντρο GongLove HarmonyΠαρόμοια με τις πολεμικές τέχνες έτσι και στο parkour μαθαίνει κανείς την εγκράτεια και την πειθαρχία. Στόχος είναι μια βαθιά γνώση του σώματος, αλλά και η επιδίωξη του να είναι κανείς δυνατός. Αυτός που κάνει parkour σπάει τον φόβο του μέσα από την επανάληψη των κινήσεων, καθώς βελτιώνεται μαθαίνει να γνωρίζει τον εαυτό του καλύτερα. Όπως συμβαίνει και σε άλλες μορφές τέχνης, όπως ο χορός ή η μουσική, η ελευθερία κτίζεται μέσα από κανόνες. Η εκμάθηση των βασικών κανόνων οδηγεί στην αποτελεσματική κίνηση, την αυτοβελτίωση, την κατανόηση της φύσης της πράξης και τελικά στον πηγαίο αυτοσχεδιασμό. Χαρακτηριστικό του parkour που το διαφοροποιεί ριζικά από όλες τις άλλες δραστηριότητες είναι ο τρόπος του να μαθαίνει κανείς πράγματα για το σώμα του.
Με πολλούς τρόπους το parkour είναι ένας τρόπος για την επαναδιεκδίκηση του τι σημαίνει να είσαι ανθρώπινο πλάσμα. Μας διδάσκει να κινούμαστε χρησιμοποιώντας τις φυσικές μεθόδους τις οποίες θα έπρεπε να έχουμε μάθει από νήπια. Μας διδάσκει να αγγίζουμε τον κόσμο και να αλληλοεπιδρούμε με αυτόν αντί να προφυλασσόμαστε από αυτόν.

Προπονήσεις Parkour και ακροβατικών πραγματοποιούνται από το Πρότυπο Κέντρο GongLove Harmony. Αναλυτικά δείτε στο πρόγραμμά μας.

1 Σύμφωνα με την πρώτη ομάδα parkour στη Γαλλία, τους Yakamasi (ένα όνομα που προέρχεται από την γλώσσα Lingala του Congo, και σημαίνει δυνατό πνεύμα, δυνατό σώμα, δυνατός άνθρωπος, αντοχή), αποτελούμενη από τους David Belle, Sébastien Foucan, Châu Belle Dinh, Williams Belle, Yann Hnautra, Laurent Piemontesi, Guylain N’Guba Boyeke, Malik Diouf, Charles Perriére.
2 Châu Belle Dinh

Βιβλιογραφία:

  • Wikipedia
  • Διπλωματική Εργασία Το Παρκούρ, ο Χώρος, το Σώμα και η Πόλη, Γεωργέλης Σταύρος, Επιβλέπων Καθηγητής: Σταυρίδης Σταύρος, Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Αρχιτεκτονική – Σχεδιασμός του Χώρου»